{"id":4060,"date":"2025-08-21T10:13:07","date_gmt":"2025-08-21T10:13:07","guid":{"rendered":"https:\/\/pragrehberi.com.tr\/?p=4060"},"modified":"2025-08-21T10:15:03","modified_gmt":"2025-08-21T10:15:03","slug":"turkiye-cekya-iliskileri-stratejik-ortakliktan-derinlesen-ekonomik-baglara-kapsamli-bir-analiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pragrehberi.com.tr\/en\/turkiye-cekya-iliskileri-stratejik-ortakliktan-derinlesen-ekonomik-baglara-kapsamli-bir-analiz\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye-\u00c7ekya \u0130li\u015fkileri: Stratejik Ortakl\u0131ktan Derinle\u015fen Ekonomik Ba\u011flara Kapsaml\u0131 Bir Analiz"},"content":{"rendered":"\n

Y\u00f6netici \u00d6zeti<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bu rapor, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ve \u00c7ek Cumhuriyeti (\u00c7ekya) aras\u0131ndaki diplomatik ve ekonomik ili\u015fkilerin y\u00fcz y\u0131ll\u0131k tarihsel seyrini, mevcut durumunu ve gelece\u011fe y\u00f6nelik potansiyelini kapsaml\u0131 bir \u015fekilde analiz etmektedir. \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, 1924’te diplomatik ba\u011flar\u0131n kurulmas\u0131yla ba\u015flayan ve sorunsuz bir siyasi zemin \u00fczerinde y\u00fckselen, \u00f6zellikle son yirmi y\u0131lda ticari ve ekonomik alanda kayda de\u011fer bir derinlik kazanan stratejik bir ortakl\u0131k niteli\u011findedir.<\/p>\n\n\n\n

Analizin temel bulgular\u0131, ikili ticaret hacminin 2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndaki 450 milyon dolar seviyesinden, 2023 itibar\u0131yla yakla\u015f\u0131k 6 milyar dolara ula\u015farak 13 katl\u0131k bir art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Ancak bu b\u00fcy\u00fcme, T\u00fcrkiye aleyhine i\u015fleyen yap\u0131sal bir d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ile karakterize edilmektedir. Bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n temel dinami\u011fi, ticaretin lokomotifi olan otomotiv sekt\u00f6r\u00fcndeki asimetrik entegrasyondur. T\u00fcrkiye, \u00c7ekya’ya a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak otomotiv par\u00e7alar\u0131 ve ara mallar\u0131 ihra\u00e7 ederken, \u00c7ekya’dan y\u00fcksek de\u011ferli nihai \u00fcr\u00fcnler, \u00f6zellikle binek otomobiller ithal etmektedir. 2023 y\u0131l\u0131nda 1,1 milyar dolara ula\u015fan binek otomobil ithalat\u0131, ticaret dengesizli\u011finin en belirgin g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n

Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar, geli\u015fen ticari ili\u015fkilerin hen\u00fcz gerisindedir. \u00c7ekya’n\u0131n T\u00fcrkiye’deki yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yakla\u015f\u0131k 712 milyon dolar seviyesindeyken, T\u00fcrkiye’nin \u00c7ekya’daki yat\u0131r\u0131mlar\u0131 45 milyon dolar gibi m\u00fctevaz\u0131 bir d\u00fczeydedir. Bu durum, ili\u015fkinin mal ticaretinden sermaye yat\u0131r\u0131m\u0131na tam olarak evrilmedi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin gelece\u011fi umut vericidir. 10 milyar dolarl\u0131k ticaret hacmi hedefi, mevcut potansiyelin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu hedefe ula\u015fman\u0131n anahtar\u0131, ticaretin \u00e7e\u015fitlendirilmesi ve T\u00fcrkiye’nin ihracat sepetindeki katma de\u011ferin art\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ge\u00e7mektedir. Enerji (\u00f6zellikle yenilenebilir ve n\u00fckleer), savunma sanayii ve teknoloji gibi stratejik sekt\u00f6rler, gelecekteki i\u015fbirli\u011finin temel ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturma potansiyeli ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Y\u0131ll\u0131k 400 bini a\u015fan \u00c7ek turistin T\u00fcrkiye’yi ziyaret etmesi ise ekonomik katk\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, halklar aras\u0131 ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren \u00f6nemli bir “yumu\u015fak g\u00fc\u00e7” unsurudur. Rapor, bu bulgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, ticaretin dengelenmesi, stratejik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n te\u015fvik edilmesi ve yeni i\u015fbirli\u011fi alanlar\u0131n\u0131n derinle\u015ftirilmesi y\u00f6n\u00fcnde politika \u00f6nerileri sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm 1: Bir As\u0131rl\u0131k Diplomatik Miras ve Stratejik Ortakl\u0131\u011f\u0131n Temelleri<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ve \u00c7ekya aras\u0131ndaki mevcut g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7ok katmanl\u0131 ekonomik ili\u015fkiler, tesad\u00fcfi geli\u015fmelerin bir sonucu de\u011fil, bir asra yay\u0131lan sa\u011flam, istikrarl\u0131 ve sorunsuz bir diplomatik miras\u0131n \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Siyasi alandaki bu uyum ve ortak stratejik vizyon, ekonomik entegrasyonun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir zemin yaratan temel bir kataliz\u00f6r g\u00f6revi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

1.1. Tarihsel S\u00fcre\u00e7: Dostluk ve Tan\u0131ma (1924-1993)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ile \u00c7ekya aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin k\u00f6keni, \u00c7ekoslovakya d\u00f6nemine dayanmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, \u00c7ekoslovakya ile diplomatik ili\u015fkilerini 1924 y\u0131l\u0131nda tesis etmi\u015ftir.1<\/sup> Bu erken ba\u015flang\u0131\u00e7, iki modern devletin kurucular\u0131 olan Gazi Mustafa Kemal Atat\u00fcrk ve Tom\u00e1\u0161 Masaryk’in vizyoner liderlikleri alt\u0131nda kurulan dostlu\u011fun somut bir g\u00f6stergesidir.4<\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u0130li\u015fkiler, 1939-1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki Nazi Almanyas\u0131 i\u015fgali ve ard\u0131ndan gelen So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde do\u011fal olarak bir dura\u011fanl\u0131k s\u00fcrecine girmi\u015ftir.3<\/sup> Ancak, 1989 y\u0131l\u0131nda \u00c7ekoslovakya’da kom\u00fcnist rejimin sona erdi\u011fi “Kadife Devrim” ile birlikte ikili ili\u015fkilerde yeni ve dinamik bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015f, istikrarl\u0131 bir geli\u015fme e\u011filimi hakim olmu\u015ftur.1<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemin en kritik ve sembolik an\u0131, \u00c7ekoslovakya’n\u0131n 31 Aral\u0131k 1992’de bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye, 1 Ocak 1993’te kurulan \u00c7ek Cumhuriyeti’ni ayn\u0131 g\u00fcn tan\u0131yarak yeni devleti ilk tan\u0131yan \u00fclkeler aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.1<\/sup> Bu h\u0131zl\u0131 ve teredd\u00fcts\u00fcz tan\u0131ma, T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lge istikrar\u0131na ve \u00c7ek halk\u0131n\u0131n egemen iradesine verdi\u011fi \u00f6nemi g\u00f6steren g\u00fc\u00e7l\u00fc bir diplomatik jest olmu\u015f ve ikili ili\u015fkilerin gelece\u011fi i\u00e7in sa\u011flam bir g\u00fcven temeli olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

1.2. Stratejik Boyut: NATO M\u00fcttefikli\u011fi ve AB Perspektifi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Diplomatik ili\u015fkiler, 1990’lar\u0131n sonunda stratejik bir boyut kazanarak daha da derinle\u015fmi\u015ftir. \u00c7ekya’n\u0131n 1999 y\u0131l\u0131nda NATO’ya \u00fcye olmas\u0131, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkiye “m\u00fcttefiklik” boyutunu eklemi\u015ftir.1<\/sup> Bu geli\u015fme, \u00f6zellikle savunma, g\u00fcvenlik politikalar\u0131 ve ter\u00f6rle m\u00fccadele gibi alanlarda ortak bir anlay\u0131\u015f ve i\u015fbirli\u011fi zemini yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki \u00fclke, NATO’nun yan\u0131 s\u0131ra OECD ve D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi \u00f6nemli uluslararas\u0131 platformlarda da \u00fcyedir.7<\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ekya’n\u0131n T\u00fcrkiye’ye y\u00f6nelik en istikrarl\u0131 ve yap\u0131c\u0131 politikalar\u0131ndan biri, T\u00fcrkiye’nin Avrupa Birli\u011fi (AB) \u00fcyelik s\u00fcrecine verdi\u011fi destektir.1<\/sup> \u00c7ek h\u00fck\u00fcmetleri, bu deste\u011fi en \u00fcst d\u00fczeyde ve kamuoyu \u00f6n\u00fcnde defaatle teyit etmi\u015ftir.1<\/sup> Bu destek, yaln\u0131zca siyasi bir duru\u015f olman\u0131n \u00f6tesinde, \u00c7ek i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’ye bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da \u015fekillendirmektedir. \u00c7ekler, T\u00fcrkiye’yi AB \u00fcyelik s\u00fcreci ilerledik\u00e7e daha da cazip hale gelecek, s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen ve ihmal edilmemesi gereken stratejik bir pazar olarak g\u00f6rmektedir.1<\/sup> Bu durum, AB s\u00fcrecinin, nihai \u00fcyelik ger\u00e7ekle\u015fmese dahi, standartlar\u0131n uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yat\u0131r\u0131mc\u0131 g\u00fcveninin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ekonomik entegrasyonun derinle\u015fmesi yoluyla somut faydalar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ek y\u00f6netimi, T\u00fcrkiye’yi yaln\u0131zca bir ekonomik ortak olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda jeopolitik a\u00e7\u0131dan kritik bir konuma sahip, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir NATO m\u00fcttefiki olarak de\u011ferlendirmektedir. T\u00fcrkiye’nin Orta Do\u011fu, Balkanlar, Kafkaslar ve Orta Asya’daki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, istikrar sa\u011flay\u0131c\u0131 rol\u00fc ve izledi\u011fi \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc d\u0131\u015f politika Prag taraf\u0131ndan takdirle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r.1<\/sup><\/p>\n\n\n\n

1.3. G\u00fcncel G\u00fcndem ve Kurumsal \u0130li\u015fkiler<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye-\u00c7ekya siyasi ili\u015fkilerinde herhangi bir sorun bulunmamaktad\u0131r.1<\/sup> \u00dcst d\u00fczey resmi temaslar ve ziyaretler d\u00fczenli olarak devam etmektedir. Son olarak \u00c7ekya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Jan Lipavsk\u00fd’nin 2024 y\u0131l\u0131ndaki T\u00fcrkiye ziyareti, bu diyalo\u011fun canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesidir.6<\/sup> Parlamentolar aras\u0131 dostluk gruplar\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler de diplomatik ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendiren di\u011fer \u00f6nemli mekanizmalard\u0131r.1<\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u0130li\u015fkiler sadece siyasi ve ekonomik alanla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamakta, k\u00fclt\u00fcrel ve akademik ba\u011flarla da desteklenmektedir. Orta Avrupa’n\u0131n en eski \u00fcniversitesi olan Prag’daki Charles \u00dcniversitesi’nde bulunan T\u00fcrkoloji k\u00fcrs\u00fcs\u00fc, bu alandaki en \u00f6nemli kurumsal ba\u011flardan biridir.7<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Diplomatik ili\u015fkilerin 100. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc olan 2024’te, T\u00fcrkiye’nin Prag B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi’nin giri\u015fimleriyle Prag’da bir “\u00c7ek-T\u00fcrk \u0130\u015fbirli\u011fi Park\u0131” a\u00e7\u0131lmas\u0131, ili\u015fkilerin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 derinli\u011fi ve dostlu\u011fu simgeleyen anlaml\u0131 bir geli\u015fme olmu\u015ftur.4<\/sup> Bu t\u00fcr sembolik ad\u0131mlar, iki \u00fclke aras\u0131ndaki pozitif g\u00fcndemin ve ortak gelece\u011fe y\u00f6nelik iradenin somut birer kan\u0131t\u0131d\u0131r. Bu sa\u011flam siyasi zemin, son yirmi y\u0131lda g\u00f6zlemlenen ekonomik ve ticari ili\u015fkilerdeki ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc b\u00fcy\u00fcmenin en temel dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm 2: \u0130kili Ticaretin Makroekonomik Analizi: B\u00fcy\u00fcme, Denge ve Hedefler<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ve \u00c7ekya aras\u0131ndaki sorunsuz siyasi ili\u015fkiler, \u00f6zellikle 2000’li y\u0131llardan itibaren ikili ticarette benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir b\u00fcy\u00fcmeye zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde, ticaret hacminin y\u0131llar i\u00e7indeki geli\u015fimi, ticaret dengesinin yap\u0131sal \u00f6zellikleri ve gelece\u011fe y\u00f6nelik hedefler makroekonomik veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda analiz edilecektir.<\/p>\n\n\n\n

2.1. Ticaret Hacminin Y\u0131llara G\u00f6re Geli\u015fimi: \u00dcstel B\u00fcy\u00fcme<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Yirmi y\u0131l \u00f6ncesine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ticaret olduk\u00e7a m\u00fctevaz\u0131 bir seviyedeydi. 2000 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’nin \u00c7ekya’ya ihracat\u0131 78 milyon dolar, \u00c7ekya’dan ithalat\u0131 ise 66 milyon dolar civar\u0131ndayd\u0131.8<\/sup> 2004 y\u0131l\u0131 civar\u0131nda toplam ticaret hacmi 450 milyon dolar d\u00fczeyindeydi.9<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Ancak takip eden yirmi y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te, \u00f6zellikle \u00c7ekya’n\u0131n 2004’te AB’ye tam \u00fcye olmas\u0131 ve T\u00fcrkiye ile AB aras\u0131ndaki G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi anla\u015fmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi avantajlarla birlikte, ticaret hacminde adeta bir patlama ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Son 20 y\u0131lda ikili ticaret hacmi yakla\u015f\u0131k 13 kat artarak 2023 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla 6 milyar dolar s\u0131n\u0131r\u0131na dayanm\u0131\u015ft\u0131r.9<\/sup> T\u00fcrkiye \u0130hracat\u00e7\u0131lar Meclisi (T\u0130M) ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 verileri bu art\u0131\u015f\u0131 teyit etmektedir. 2023 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’nin \u00c7ekya’ya ihracat\u0131 1,9 milyar dolar, \u00c7ekya’dan ithalat\u0131 ise 3,8 milyar dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve toplam hacim 5,7 milyar dolara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.11<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Bu istikrarl\u0131 b\u00fcy\u00fcme trendi, ara y\u0131llardaki verilerle de do\u011frulanmaktad\u0131r. Toplam ticaret hacmi 2016’da 3,3 milyar dolar, 2018’de 3,65 milyar dolar ve 2022’de 4,8 milyar dolar (1,9 milyar dolar ihracat, 2,9 milyar dolar ithalat) olarak kaydedilmi\u015ftir.2<\/sup> Bu rakamlar, iki ekonomi aras\u0131ndaki entegrasyonun ne denli derinle\u015fti\u011fini ve tedarik zincirlerinin ne kadar i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

2.2. D\u0131\u015f Ticaret Dengesinin \u0130ncelenmesi: Yap\u0131sal A\u00e7\u0131k<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Ticaret hacmindeki bu etkileyici b\u00fcy\u00fcmeye ra\u011fmen, ticaretin dengesi incelendi\u011finde, ili\u015fkinin asimetrik bir yap\u0131 sergiledi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye, \u00c7ekya ile olan ticaretinde uzun y\u0131llard\u0131r net ithalat\u00e7\u0131 konumundad\u0131r ve bu d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 zamanla artma e\u011filimi g\u00f6stermektedir.12<\/sup><\/p>\n\n\n\n

2016 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’nin verdi\u011fi ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k 1,7 milyar dolard\u0131 (804 milyon dolar ihracat, 2,5 milyar dolar ithalat).2<\/sup> 2021 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’nin ihracat\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fc art\u0131\u015f ve ithalattaki yava\u015flama ile a\u00e7\u0131k g\u00f6rece iyile\u015ferek 1,1 milyar dolar seviyesine gerilemi\u015fti.15<\/sup> Hatta 2021’in baz\u0131 aylar\u0131nda T\u00fcrkiye’nin ticaret fazlas\u0131 verdi\u011fi dahi g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.16<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Ancak bu olumlu seyir kal\u0131c\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. 2023 y\u0131l\u0131nda, T\u00fcrkiye’nin \u00c7ekya’dan ithalat\u0131n\u0131n bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re %32 gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir oranda artmas\u0131yla ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 yeniden t\u0131rman\u0131\u015fa ge\u00e7mi\u015ftir. Bu art\u0131\u015f sonucunda 2023’te T\u00fcrkiye’nin verdi\u011fi ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k 1,9 milyar dolar seviyesine y\u00fckselmi\u015ftir.11<\/sup> Bu durum, ticaretin b\u00fcy\u00fcmesinin simetrik bir geli\u015fimden ziyade, \u00c7ekya’n\u0131n T\u00fcrkiye pazar\u0131na daha derin n\u00fcfuz etmesiyle sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu yap\u0131sal a\u00e7\u0131\u011f\u0131n temel nedenleri, bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde incelenecek olan sekt\u00f6rel ticaret kompozisyonunda yatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131daki tablo, son y\u0131llardaki ikili ticaret verilerini \u00f6zetleyerek bu b\u00fcy\u00fcme ve denge dinami\u011fini net bir \u015fekilde ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tablo 1: T\u00fcrkiye-\u00c7ekya \u0130kili Ticaret Hacmi (2016-2023)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Y\u0131l<\/td>T\u00fcrkiye’nin \u0130hracat\u0131 (Milyar $)<\/td>T\u00fcrkiye’nin \u0130thalat\u0131 (Milyar $)<\/td>Toplam Hacim (Milyar $)<\/td>Denge (Milyar $)<\/td><\/tr>
2016<\/td>0,80<\/td>2,50<\/td>3,30<\/td>-1,70<\/td><\/tr>
2018<\/td>–<\/td>–<\/td>3,65<\/td>–<\/td><\/tr>
2021<\/td>1,60<\/td>2,70<\/td>4,30<\/td>-1,10<\/td><\/tr>
2022<\/td>1,90<\/td>2,90<\/td>4,80<\/td>-1,00<\/td><\/tr>
2023<\/td>1,94<\/td>3,83<\/td>5,77<\/td>-1,89<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Not: Tablodaki veriler farkl\u0131 kaynaklardan derlenmi\u015f olup en g\u00fcncel ve tutarl\u0131 rakamlar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynaklar:.2<\/sup> 2018 y\u0131l\u0131 i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ihracat\/ithalat verisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2.3. Gelecek Vizyonu: 10 Milyar Dolarl\u0131k Hedef<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Mevcut ticaret hacminin potansiyelin tamam\u0131n\u0131 yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 konusunda her iki taraf da hemfikirdir. Bu do\u011frultuda, T\u00fcrkiye ve \u00c7ekya h\u00fck\u00fcmet yetkilileri, ikili ticaret hacmi i\u00e7in 10 milyar dolarl\u0131k iddial\u0131 bir hedef belirlemi\u015ftir.9<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Bu hedefin ula\u015f\u0131labilir oldu\u011fu ve ak\u0131ll\u0131 bir strateji ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu vizyonu desteklemek amac\u0131yla T.C. Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131, 2024 y\u0131l\u0131nda \u00c7ekya’y\u0131 “hedef \u00fclkeler” aras\u0131na dahil etmi\u015ftir.9<\/sup> Bu stat\u00fc, \u00c7ekya pazar\u0131na ihracat yapan T\u00fcrk firmalar\u0131na y\u00f6nelik fuar kat\u0131l\u0131mlar\u0131, pazar ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve markala\u015fma gibi alanlarda sa\u011flanan devlet desteklerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan bu hedefe ula\u015fmada potansiyel ta\u015f\u0131yan sekt\u00f6rler olarak mobilya, in\u015faat malzemeleri, ambalaj ve paketleme \u00fcr\u00fcnleri, otomotiv yan sanayi, demir-\u00e7elik, konteyner ve tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri belirlenmi\u015ftir.9<\/sup> Ancak 10 milyar dolarl\u0131k hedefin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde, yani ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131rmadan yakalanmas\u0131, mevcut ticaret yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlendirilmesine ve T\u00fcrkiye’nin ihracat sepetindeki y\u00fcksek katma de\u011ferli \u00fcr\u00fcnlerin pay\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm 3: Sekt\u00f6rel Ticaretin Derinlemesine Analizi: Tedarik Zincirlerinin B\u00fct\u00fcnle\u015fmesi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u0130kili ticaretin makroekonomik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131nda, iki \u00fclkenin sanayi yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve Avrupa tedarik zincirleri i\u00e7indeki rollerini yans\u0131tan belirgin bir sekt\u00f6rel uzmanla\u015fma yatmaktad\u0131r. Ticaretin kompozisyonu incelendi\u011finde, otomotiv sanayiinin hem birle\u015ftirici bir motor hem de dengesizli\u011fin ana kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu, bununla birlikte makine, metal ve kimya gibi di\u011fer sanayi kollar\u0131n\u0131n da bu entegrasyonu tamamlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\"Dans